Сёння адзначаецца Сусветны дзень барацьбы супраць смяротнага пакарання

2013 2013-10-10T14:00:00+0300 2013-10-10T11:48:20+0300 be http://spring96.org/files/images/sources/word_day_against_dp-poster.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»
Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»

10 кастрычніка 2013 года ў 11-ы раз адзначаецца Сусветны дзень барацьбы супраць смяротнага пакарання, заснаваны Сусветнай кааліцыяй супраць смяротнага пакарання - аб'яднаннем юрыдычных асацыяцый, прафсаюзаў, мясцовых і рэгіянальных органаў улады, а таксама праваабарончых арганізацый з мэтай паўсюднай забароны на гэты від вышэйшай меры пакарання.

У 2007 годзе Камітэт міністраў Савета Еўропы заснаваў "Еўрапейскі дзень барацьбы супраць смяротнага пакарання", які праводзіцца штогод таксама 10 кастрычніка. Гэта ўнёсак еўрапейскіх краінаў у Сусветны дзень барацьбы супраць смяротнага пакарання.

Прыхільнікі абаліцыянісцкага руху выступаюць супраць смяротнага пакарання ва ўсіх выпадках без выключэння, незалежна ад характару злачынства, характарыстык злачынцы і спосабу, якім дзяржава пазбаўляе жыцця асуджанага. Смяротнае пакаранне яны расцэньваюць як крайнюю форму пазбаўлення чалавека яго правоў - праз наўмыснае пазбаўленне жыцця дзяржавай. Гэта жорсткае, антыгуманнае і прыніжаючае чалавечую годнасць пакаранне. Смяротнае пакаранне парушае права на жыццё, абвешчанае ў Сусветнай дэкларацыі правоў чалавека.

На еўрапейскай прасторы Беларусь застаецца апошняй краінай, дзе ўсё яшчэ практыкуецца смяротнае пакаранне.

Гэты від пакарання, які дастаўся нам у спадчыну ад савецкага мінулага, не зведаў значных зменаў з часоў распаду СССР. Смяротны прысуд прыводзіцца ў выкананне спецыяльнай камандай супрацоўнікаў МУС у СІЗА № 1 горада Мінска шляхам расстрэлу. Як і ў савецкія часы, пра дату і час пакарання не паведамляецца, цела сваякам пакаранага не выдаецца, месца пахавання не паказваецца.

Такая практыка не раз падвяргалася рэзкай крытыцы як беларускіх, так і міжнародных праваабарончых арганізацый. Камітэт па правах чалавека ААН тройчы прызнаваў такое абыходжанне негуманным, бесчалавечным і жорсткім відам абыходжання і парушэннем Беларуссю артыкула 7 Міжнароднага пакта аб грамадзянскіх і палітычных правах (МПГПП). Апошняе падобнае рашэнне было вынесена КПЧ ААН па справе Уладзіслава Кавалёва, расстралянага 15 сакавіка 2011 года.

Варта адзначыць атмасферу сакрэтнасці ў дачыненні да пытання прымянення смяротнага пакарання ў краіне. Прадстаўнікам кампаніі "Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання ў Беларусі", якая праводзіцца з 2009 года, вядома толькі колькасць вынесеных і ўступіўшых у сілу смяротных прысудаў. Так, з 1990 года ў Беларусі ўступілі ў сілу смяротныя прысуды, вынесеныя ў дачыненні да 329 чалавек. З іх 281 прысуд быў вынесены ў перыяд з 1990 па 1999 гады. Пасля 1999 года назіраецца тэндэнцыя да рэзкага зніжэння колькасці вынесеных прысудаў. Так, з 2000 па 2013 было вынесена 50 смяротных прысудаў. Дадзены факт, у першую чаргу, звязаны са з'яўленнем у 1998 годзе ў Крымінальным кодэксе Беларусі альтэрнатыўнага смяротнаму пакаранню віда пакарання - пажыццёвага зняволення.

"Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання ў Беларусі" патрабуюць ад уладаў Беларусі ўвядзення мараторыя на прымяненне гэтага бесчалавечнага віда пакарання, адзначаючы шэраг істотных праблем, звязаных з наяўнасцю смяротнага пакарання ў краіне. Сярод іх - адсутнасць належнага грамадскага кантролю за дзейнасцю органаў міліцыі, спецслужбаў і месцамі прымусовага ўтрымання грамадзян і, як следства, наяўнасць фактаў ужытку катаванняў у дачыненні да затрыманых і падазраваных, адсутнасць магчымасці абскардзіць прысуд Вярхоўнага Суда Беларусі ў касацыйным, прыпыняючым выкананне прысуду, парадку, малы перыяд часу ад вынясення да выканання прысуду (ад 1 года да 4 месяцаў і менш), выкананне смяротных прысудаў да разгляду зарэгістраваных зваротаў у КПЧ ААН і вынесеных КПЧ тэрміновых працэдур абароны, і, нарэшце, залежныя ад выканаўчай улады судовыя органы і адвакатура. Усе гэтыя фактары ствараюць сур'ёзную пагрозу магчымасці судовых памылак і пакаранняў смерцю людзей, чыя віна ў здзяйсненні злачынства не была ўстаноўлена ў ходзе разгляду справы бесстароннім і незалежным судом.

Канстытуцыя Беларусі гаворыць аб тым, што смяротнае пакаранне ў краіне дзейнічае  да моманту яго адмены. Нам здаецца, што час для гэтага настаў. Для ўвядзення мараторыя на смяротнае пакаранне дастаткова прыняцця ўказа прэзідэнта краіны.

 

Апошнія навіны

слухаць Радыё рацыя Міжнародная федэрацыя правоў чалавека Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка КАМУНІКАТ Грамадзкі вэб-архіў ВЫТОКІ Антидискриминационный центр АДЦ 'Мемориал' Prava-BY.info Беларускі Праўны Партал Межрегиональная правозащитная группа - Воронеж/Черноземье
Московская Хельсинкская группа
Молодежное Правозащитное Движение
amnesty international