"Ухвалена цэнзурай", або Што рабіць, калі лісты не даходзяць да палітвязняў?
Недаацаніць важнасць лістоў для зняволеных вельмі складана. Практычна кожны, хто трапіў за краты, скажа, што самую вялікую падтрымку і радасць прыносяць вестачкі з волі. Лісты - гэта не толькі навіны, але і новыя ўражанні і знаёмствы, спосаб камунікацыі і падтрымкі сувязі з рэальнасцю.
Праваабаронца "Вясны" Уладзімір Лабковіч распавядаў, што кожны дзень вылучаў час, каб пісаць лісты палітвязням. Цяпер ён знаходзіцца ў СІЗА па крымінальнай "справе Вясны" і дзеліцца сваімі назіраннямі:
"Кожны ліст - вялікі свята. Таму пішыце, калі ласка. Толькі тут разумееш, наколькі гэта важна".
Адной з асноўных прычын неатрымання лістоў кожным з бакоў перапіскі з'яўляецца рэпрэсіўная палітыка адміністрацый месцаў несвабоды ў адносінах да палітвязняў. Вядома, што сам Дэпартамент выканання пакаранняў аддаў распараджэнне на мэтанакіраванае абмежаванне ў лістах: як да палітвязняў, так і ад іх. Ці з'яўляюцца такія дзеянні самаўпраўнасцю з боку супрацоўнікаў, што яны парушаюць і як гэтаму супрацьстаяць - у прававым лікбезе ад "Вясны".
Якімі прынцыпамі павінны кіравацца супрацоўнікі месцаў несвабоды? Утрыманне пад вартай ажыццяўляецца на прынцыпах законнасці, гуманізму, роўнасці ўсіх грамадзян перад законам, павагі чалавечай годнасці ў адпаведнасці з Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, агульнапрызнанымі прынцыпамі і нормамі міжнароднага права, а таксама міжнароднымі дамовамі Рэспублікі Беларусь і не павінна суправаджацца жорсткім, негуманным абыходжаннем, якое можа нанесці шкоду фізічнаму або псіхічнаму здароўю асобы, якая знаходзіцца пад вартай. Асаблівае стаўленне да затрыманага з-за палітычнага артыкула і абмежаванне ў карэспандэнцыі па гэтай прычыне з'яўляецца дыскрымінацыяй і можа расцэньвацца як псіхалагічнае катаванне. Неабходнасць зносін з вонкавым светам замацавана і ў арт. 37 Мінімальных стандартных правілаў абыходжання са зняволенымі (Правілы Нэльсана Мандэлы):
|
Дзе замацавана права на перапіску? У кожнага, хто ўтрымліваецца пад вартай, ёсць выразна пазначанае ў заканадаўстве права на перапіску. Яно замацавана ў адпаведных прававых актах: Крымінальна-выканаўчым кодэксе, Законе "Аб парадку і ўмовах утрымання асобаў пад вартай", Правілах унутранага распарадку СІЗА, папраўчых устаноў і інш. |
Ці ёсць абмежаванні ў ліставанні са зняволенымі? Не, затрыманым і асуджаным дазваляецца атрымліваць і адпраўляць лісты і тэлеграмы без абмежавання іх колькасці. Аднак, варта памятаць, што ўся карэспандэнцыя падлягае цэнзуры. Пры гэтым уручэнне лістоў, якія паступаюць на імя асобы, што знаходзіцца пад вартай, а таксама адпраўленне яго лістоў адрасатам вырабляюцца адміністрацыяй месца несвабоды не пазней чым у трохдзённы тэрмін з дня паступлення ліста. |
Якія лісты не прапусціць цэнзар? Супрацоўнікі, якія адказваюць за цэнзуру, не перадаюць лісты зняволеным і не вяртаюць іх адрасату толькі ў строга пазначаных законам выпадках. Калі лісты:
Пры гэтым, зняволенаму паведамляецца пра наяўнасць такога ліста, пасля чаго складаецца адпаведны акт і ліст знішчаецца. Таму важна пісаць адназначна зразумелыя лісты, каб паменшыць або выключыць верагоднасць падвядзення паслання пад цэнзуру. |
Як падвысіць шанец уручэння лістоў зняволенаму і атрымання адказу?
|
Што рабіць, калі лісты ўсё роўна не перадаюць? Калі вы ўпэўненыя, што ваш ліст не ўтрымліваў забароненых цэнзурай элементаў, але так і не быў ўручаны адрасату, - значыць супрацоўнікі ўстановы парушаюць правы зняволеных на перапіску, перавышаюць свае службовыя паўнамоцтвы і павінны несці за гэта адказнасць. Адным з магчымых спосабаў паўплываць на сітуацыю з'яўляецца накіраванне скаргі ў вышэйстаячую арганізацыю - Дэпартамент выканання пакаранняў ці пракуратуру, якая закліканая сачыць за выкананнем законаў усімі дзяржаўнымі органамі і службовымі асобамі. Юрыдычная служба "Вясны" падрыхтавала шаблоны скаргаў на неабгрунтаванае абмежаванне ў перапісцы супрацоўнікамі турмы/калоніі і супрацоўнікамі СІЗА/ІЧУ. |
Ці спрацуе скарга? На жаль, на сённяшні дзень скаргі - малаэфектыўны інструмент, але за кожным адказам-адпіскай стаіць чыйсьці подпіс, а гэта значыць, што менавіта гэтыя чыноўнікі будуць несці адказнасць у будучыні за парушэнні, дапушчаныя з іх ведама і маўклівай згоды асобна ўзятымі супрацоўнікамі. Важна выкарыстоўваць усе даступныя і законныя спосабы ў адстойванні сваіх правоў і правоў блізкіх. |
Што яшчэ можна зрабіць? Яшчэ адзін спосаб паўплываць на сітуацыю - гэта апублічванне парушэнняў з дапамогай незалежных СМІ. Інфармацыйная служба "Вясны" гатовая асвятляць усе факты парушэнняў правоў палітвязняў. |
Пішыце лісты палітвязням!
![]()
"Хачу напісаць вязню!" Распавядаем, як гэта зрабіць