Павел Сапелка: Мяне заўсёды насцярожвалі яркія дасягненні судовай статыстыкі

2015 2015-02-13T14:36:38+0300 2015-02-13T14:41:25+0300 be http://spring96.org/files/images/sources/sapelka-1.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»
Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»
Павел Сапелка

Павел Сапелка

Пад час пашыранага паседжання Прэзідыума Вярхоўнага суда Рэспублікі Беларусь 11 лютага, ягоныя кіраўнікі - Старшыня ВС Валянцін Сукала і намеснік старшыні Вярхоўнага Суда Валерый Калінковіч, падводзячы вынікі 2014 года, адзначалі, што судова-прававая рэформа, якая праводзіцца ў краіне, дала пазітыўныя вынікі, а абраная стратэгія і мадэль нацыянальнага правасуддзя з'яўляюцца правільнымі.

Так, Валерый Калінковіч адзначыў, што ва ўмовах станаўлення судовай сістэмы Беларусі ў яе новай якасці судамі забяспечвалася адкрытасць і даступнасць правасуддзя, законнасць пры разглядзе большасці спраў. Так, у 2014 годзе не было дапушчана выпадкаў неабгрунтаванага асуджэння грамадзян. Захаваліся ў цэлым ўзважаныя падыходы да прызначэння пакарання па крымінальных справах, прымяненню інстытутаў вызвалення ад крымінальнай адказнасці.

Юрыст-правабаронца Павел Сапелка скрозь шум пераможных чыноўніцкіх фанфараў заўважае зусім іншыя, больш празаічныя ноткі:

“Мяне заўсёды насцярожвалі яркія дасягненні беларускай судовай статыстыкі. Кіраўнікі Вярхоўнага Суда рапартуюць і ганарацца тым, што ў 2014 годзе не было дапушчана выпадкаў неабгрунтаванага асуджэння грамадзян. Можна назваць гэтае дасягненне крыху інакш: ніводны несправядліва асуджаны не дамогся адмены прысуду, вынесенага ў 2014 годзе! Гэта асабліва сумна на фоне адмены прысудаў у дачыненні да 852 асоб за папярэднія гады. Так хутка сістэма стаць дасканалай не магла, і мне здаецца, што такія «дасягненні» сведчаць толькі аб зніжэнні шанцаў на хоць і запозненае, але аднаўленне справядлівасці”.

На сайце Вярхоўнага суда прыводзяцца наступныя лічбы: У 2014 годзе адмененыя ў касацыйным, апеляцыйным, наглядным парадку прысуды ў дачыненні да 852 асоб, 1694 рашэнні па грамадзянскіх справах і судовыя пастановы па 287 справах, разгледжаных эканамічнымі судамі (у 2013 годзе - 861, 1775 і 316 адпаведна) і па адміністрацыйных справах. Таму ў бягучым годзе павінна быць працягнутая праца па далейшаму паляпшэнню якасці правасуддзя.

Каментуючы гэтую статыстыку Павел Сапелка сумняецца ў бездакорнай працы беларускіх судоў:

“Мяне, напрыклад, высокі працэнт адмены і змены прысудаў, рашэнняў і пастаноў не бянтэжыў бы. Гэта азначае, што сістэма "жывая", адкрыта для альтэрнатыўных поглядаў і вольная ад боязі прызнаць памылку. Пры такіх падыходах ў грамадзяніна ёсць абгрунтаваная ўпэўненасць у тым, што памылка, недапрацоўка ці злоўжыванне суддзі будуць прадметам аб'ектыўнай ацэнкі вышэйстаячай судовай інстанцыі. У адваротным выпадку, абвінавачаны аб'ектыўна або суб'ектыўна трапляе ў пастку: ён альбо не стане сам пісаць бескарысныя ў такіх выпадках скаргі, або яго скаргі вярнуцца з фармальнай адпіскай аб тым, што папярэднія судовыя пастановы законныя і абгрунтаваныя. Так што сцвярджэнне аб тым, што суды працавалі амаль бездакорна - гэта свайго роду індульгенцыя суддзям, адабрэнне бачнай эфектыўнасці іх дзейнасці”.

У падцверджанне сваіх слоў Сапелка нагадаў нашумелую справу Міхаіла Гладкага:

“Вось прыклад Міхаіла Гладкага. За лёс гэтага чалавека павінна быць сорамна ўсім складнікам сістэмы правапрымянення, якія мелі дачыненне да яго справы: аператыўным супрацоўнікам міліцыі, следчым, экспертам, адвакатам, суддзям. Не хачу сказаць, што ён быў прыкладным і ўзорным; хутчэй - не. Маленькі чалавек ва ўсіх сэнсах гэтага слова... Калі яго затрымалі, і пазней, у працэсе расследавання і ў судзе, ён расказаў тое, што сам ведаў пра гэтую справу: ударыў сякерай, як пазней аказалася, мёртвае цела. Нічога не дадумаў і не схаваў, аддаў сябе, як гаворыцца, у рукі правасуддзя, гатовы быў адказаць за ўчыненае. І ўся сістэма пакацілася па знаёмай, накатанай каляіне: прызнаў віну - вінаваты. І нават самыя відавочныя «вуглы» не палічылі неабходным згладзіць, самыя простыя альтэрнатыўныя версіі не парупіліся адпрацаваць - як жа, навошта губляць час - 7 гадоў адбытага пакарання, у тым ліку пяць - у калоніі; развалілася сям'я, зламанае жыццё. І ў выніку - жорсткая адмова ў прызнанні права на пакрыццё шкоды. Не ў кампенсацыі нейкай канкрэтнай маральнай шкоды ў пэўнай суме - не, у прынцыпе, у праве на пакрыццё шкоды! Хтосьці чакаў іншага выніку? Прызнаюся, я чакаў. Але бянтэжыла тое, што яшчэ ў красавіку 2014 года “ў Вярхоўным Судзе” распавялі, што кампенсацыя яму не дазволеная ... Што рабіць пасля гэтага суддзі? Прымаць самастойнае рашэнне?”

Апошнія навіны

слухаць Радыё рацыя Міжнародная федэрацыя правоў чалавека Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка КАМУНІКАТ Грамадзкі вэб-архіў ВЫТОКІ Антидискриминационный центр АДЦ 'Мемориал' Prava-BY.info Беларускі Праўны Партал Межрегиональная правозащитная группа - Воронеж/Черноземье
Московская Хельсинкская группа
Молодежное Правозащитное Движение
amnesty international