Прэвентыўны нагляд як магчымасць трымаць грамадзянскіх актывістаў на вудзе

2012 2012-04-13T08:57:40+0300 1970-01-01T03:00:00+0300 be http://spring96.org/files/images/sources/missija-znak.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»
Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»
Міжнародная назіральная місія Камітэта Міжнароднага Кантролю за сітуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі

Міжнародная назіральная місія Камітэта Міжнароднага Кантролю за сітуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі

10 красавіка суд Маскоўскага раёна Менска вынес рашэнне аб прэвентыўным наглядзе на працягу двух гадоў за моладзевым актывістам Паўлам Вінаградавым.

 

Вінаградаў быў фігурантам крымінальнай справы аб масавых беспарадках у Мінску 19 снежня 2010 года, пасля чаго суд прысудзіў яго да чатырох гадоў пазбаўлення волі ў калоніі ўзмоцненага рэжыму. 14 верасня 2011 года актывіста вызвалілі на падставе ўказа прэзідэнта аб памілаванні. І ўжо 22 лютага ён быў асуджаны судом Маскоўскага раёна да 10 сутак адміністрацыйнага арышту за акцыю «Цацкі митингуэ!» А пасля гэтага актывіста некалькі разоў затрымлівалі нібыта за брыдкаслоўе і саджалі на суткі.
На пасяджэнні па вынясенні рашэння аб прэвентыўным наглядзе за Вінаградавым прысутнічаў эксперт Міжнароднай назіральнай місіі па сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі кандыдат юрыдычных навук Сяргей Галубок. Ён пракаментаваў ход судовага пасяджэння, адзначыўшы ў ім парушэнне фундаментальнага права: ніхто не можа быць пакараны двойчы за адно правапарушэнне.
«Чалавек быў абмежаваны ў сваёй свабодзе судом у сувязі з тым, што, быўшы ўжо асуджаным і памілаваным прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам, здзейсніў адміністрацыйныя правапарушэнні. Але мала таго, што ён быў асобна пакараны за кожнае з іх. Улічваючы яго ранейшую судзімасць, ён быў на 24 месяцы абмежаваны ў свабодзе перамяшчэння: яму забаронена выходзіць з дому з 20:00 да 7:00, забаронена наведваць месцы, дзе разліваюць спіртныя напоі, а гэтак жа выязджаць за межы Менска і рэгістравацца ў міліцыі кожны тыдзень. Дарэчы, гэта рашэнне не падлягае абскарджанню, яно канчатковае. А абмежаванні цалкам адчувальныя: фактычна яны робяць нармальнае жыццё чалавека немагчымым. Я яшчэ не ведаю што сур'ёзней: такое абмежаванне на два гады або 20 сутак адміністрацыйнага арышту.
У выніку мы назіраем другаснае пакаранне за тое, што ўжо зроблена. Адзінае пытанне, якое высвятляецца судом – ці не адменены пастановы аб прыцягненні Вінаградава да адміністрацыйнай адказнасці. Гэты факт выклікае шмат пытанняў з пункту гледжання таго, як у Рэспубліцы Беларусь выконваецца замацаваны ў Міжнародным пакце аб грамадзянскіх і палітычных правах (артыкул 14, параграф 7), прынцып, які абвяшчае аб тым, што ніхто не можа быць асуджаны за адно і тое ж правапарушэнне два разы. І гэта ставіць пад пытанне сам інстытут прэвентыўнага нагляду. Хачу адзначыць, што ён не існуе ні ў Расійскім заканадаўстве, ні ў заканадаўстве ўсіх еўрапейскіх краін. Гэта савецкі перажытак, заснаваны на прэзумпцыі віны, калі лічыцца, што чалавек, які здзейсніў правапарушэнне, паўторыць яго ў будучыні і гэтаму трэба перашкодзіць.
Па-другое, цікава адзначыць, што адзіным хадайніцтвам, якое заявіў Вінаградаў, было хадайніцтва аб правядзенні фота-і відэаздымкі ў зале суда. Яно было адхілена судом нават без абмеркавання пытання усімі бакамі працэсу. Згодна з заканадаўствам, любое хадайніцтва, якое заяўлена бакамі ў працэсе, павінна абмяркоўвацца. Але гэтага не адбылося. Гэта сведчыць аб тым, што ў суду першапачаткова была ўстаноўка прыняць тое ці іншае рашэнне. Пры гэтым варта ўлічыць тое, што ў зале мелася вялікая колькасць людзей, а відэа і фота здымка - гэта магчымасць данесці да грамадскасці тое, што адбываецца ў зале суда.
Па-трэцяе, вельмі шмат пытанняў выклікае роля пракурора ў гэтым працэсе. Ідэя ў тым, што з прадстаўленнем аб прызначэнні прэвентыўнага нагляду выступае міліцыя. У зале знаходзіўся прадстаўнік РАУС, які падтрымліваў гэта ўяўленне. Другі бокам з'яўляецца сам Вінаградаў і яго абаронца. А пракурор паводзіў сябе так, як быццам ён прымае рашэнне, а не суд. Ён спрабаваў вучыць Вінаградава жыццю, задаваць яму розныя пытанні, а ў Паўла, у сваю чаргу, такой магчымасці не было. Натуральна, пракурор вынес заключэнне па справе, у якім рэкамендаваў прызначыць тое пакаранне, якое і было вынесена.
Мы маем нейкі інстытут, які выходзіць за межы спаборнасці працэсу, які дыктуе суду сваю волю. У гэтых умовах казаць пра спаборнасці бакоў вельмі складана, таму што ты змагаешся з міліцыяй, а з'яўляецца фігура пракурора, абароненая ад любых пытанняў і спробаў паставіць яго словы пад сумнеў. Гэтая фігура вызначае меркаванне суду. У гэтай сітуацыі складана праводзіць паралелі з іншымі прававымі сістэмамі, таму што там адсутнічае сам інстытут прэвентыўнага нагляду. Але спаборнасць - гэта фундаментальная гарантыя любога судовага працэсу.
Гэтыя тры моманту дазваляюць сказаць, што парушана фундаментальнае права: ніхто не можа быць пакараны двойчы за адно правапарушэнне. Па-другое, рашэнне суда было ўжо перадвырашана. І гэта стала ясна, калі на прапанову суда пракаментаваць вынесенае рашэнне, Вінаградаў сказаў: «Усё і так зразумела". Натуральна, зразумела, што за працэдура прайшла - яе складана назваць судовай і наогул правасуддзем.
Пракурор гэтак жа спытаў Вінаградава: ці законна яго прыцягвалі да адказнасці 3 разы? На што Павал адказаў, што незаконна, хоць пастановы не былі адмененыя.
Законнасць нікога не хвалюе. Хвалюе, ці ёсць 3 пастановы. Вядома, што ёсць. І адна з іх, дарэчы, выносіла тая ж суддзя, якая выносіла прысуд па прэвентыўны нагляд. Тое, што гэта залу суда, можна здагадвацца толькі па мантыі суддзі. І гэта падрывае саму аснову правасуддзя.
Дарэчы, прэвентыўная мера - можа быць абкаткай таго, што можа быць ужыта ў дачыненні да тых людзей, вызваленне якіх чакаецца на гэтым тыдні. Мяркуецца, што яны будуць вызваленыя ў сувязі з памілаваннем. Гэта дазваляе трымаць людзей на вудзе. Бо адміністрацыйныя правапарушэнні - гэта не толькі дэманстрацыя цацак, гэта можа быць пераход на чырвонае святло вуліцы, нецэнзурная лаянка і хуліганства.

Апошнія навіны

слухаць Радыё рацыя Міжнародная федэрацыя правоў чалавека Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка КАМУНІКАТ Грамадзкі вэб-архіў ВЫТОКІ Антидискриминационный центр АДЦ 'Мемориал' Prava-BY.info Беларускі Праўны Партал Межрегиональная правозащитная группа - Воронеж/Черноземье
Московская Хельсинкская группа
Молодежное Правозащитное Движение
amnesty international