Чаму адвакатам і сваякам не паказваюць палітвязняў?

2011 2011-01-20T23:31:48+0200 1970-01-01T03:00:00+0300 be
Больш за месяц трымаюць у СІЗА экс-кандыдатаў на пасаду прэзідэнта, іх давераных асоб, членаў выбарчых штабоў і журналістаў. Спіс рэпрэсаваных за ўдзел у прэзідэнцкай выбарчай кампаніі папаўняецца.
Днямі за краты трапіў нават Іван Кулікоў, чалавек, які толькі спрабаваў стаць кандыдатам на пасаду кіраўніка дзяржавы, зарэгістраваўшы сваю ініцыятыўную групу.

Ніводнаму са сваякоў арыштаваных не дазволілі спаткання. Спатканняў не далі нават адвакатам. Некаторыя з іх бачылі сваіх падабаронных падчас допыту, але далёка не ўсе. Большасць адвакатаў наведалі сваіх падабаронных апошні раз 29 снежня.

І ўсё ж за апошнія пяць дзён некалькім сваякам арыштаваных пашчасціла атрымаць ад іх лісты. Арыштаваныя, як адзін, пішуць пра “курортныя” ўмовы і просяць перадаць рэчы, якія і без таго сваякі ўжо даўно перадалі. Што гэта? Нейкі знак сваім, што ліст пішацца пад кантролем і гэта ёсць нейкая ўмова, каб яго нарэшце перадалі адрасату? Ці гэтыя лісты пісаліся іншымі людзьмі, якія падрабілі почырк? Адказ на гэтыя пытанні дало б спатканне з арыштаванымі. Але дагэтуль усім -- і сваякам, і адвакатам -- адмаўляюць у спатканнях. Нічога не паведамляецца і пра тое, як сябе адчувае Мікола Статкевіч, які ад 20 снежня распачаў галадоўку, патрабуючы прызнаць выбары несапраўднымі. Чаму яго нельга паказаць адвакату, хаця станам Статкевіча заклапочаны і сваякі, і аднадумцы, і калегі-партыйцы з розных краін?

У КДБ проста адмовіліся адказваць на гэтыя пытанні і даць хоць якую-небудзь інфармацыю.

Палітык Вінцук Вячорка звяртае ўвагу на дату. Лісты ад некаторых палітвязняў з’явіліся напярэдадні сесіі Еўрапарламента ў Страсбургу.

-- Мяркую, што без міжнароднага ціску не было б нават і гэтых лістоў. Мы ж ведаем, што такое “без права перапіскі”, -- гаворыць Вячорка. -- І невыпадкова гэтую справу вядуць дастойныя нашчадкі Леніна і Дзяржынскага. Трэба ж было з іх боку даць хоць што-небудзь перад пасяджэннем Еўрапарламента, зрабіць выгляд, што ёсць нейкія крокі да лібералізацыі, -- вось і дазволілі выйсці некалькім лістам. Але ўжо не тая сітуацыя, і больш на міжнародную супольнасць такая дэманстрацыя не спрацуе.

Чаму не паказваюць людзей? Не толькі таму, што ім пляваць на Асноўны закон -- Канстытуцыю -- і на іншыя законы, паводле якіх кожны чалавек мусіць знаходзіцца ў годных умовах і г.д. Гэта сведчыць, што справай кіруе адзін чалавек. 16-гадовы досвед паказвае, што ніякая дэмакратызацыя ці лібералізацыя пры ім немагчымая. Тое, што адбываецца зараз, -- гэта сапраўдная сутнасць рэжыму.

Дарэчы, далёка не ўсе сваякі 33 вязняў “амерыканкі”, якіх арыштавалі пасля выбараў і атрымалі лісты.

Любоў Арастовіч, жонка даверанай асобы Мікалая Статкевіча Алеся Арастовіча, не мае ніякіх звестак пра свайго мужа. Яна вельмі непакоіцца, бо Алесь мае праблемы са здароўем: у яго цукровы дыябет. Яна ўпэўнена, што муж абавязкова распачаў бы галадоўку ў турме, калі б не гэтая хвароба, якая ў такім выпадку азначае для чалавека смерць.

“Апошні раз я бачыла свайго мужа 19 снежня, дома. Яго арышт стаў для мяне поўнай нечаканасцю, -- расказвае Любоў Арастовіч. -- Ён мне патэлефанаваў увечары 19-га і сказаў, што ён ужо ў метро і едзе дадому. Пра тое, што яго затрымалі, я даведалася позна ўначы. Муж паспеў мне патэлефанаваць. Раніцай -- новы званок. Мужчынскі голас. Следчы КДБ сказаў мне, што Алесь у следчым ізалятары, што яго затрымалі на 72 гадзіны. Паколькі ён дыябетык, то следчы сказаў, каб мы прынеслі яму таблеткі і цёплыя рэчы. Мы пабеглі туды, але там нам сказалі, што ні Арастовіча ў іх няма, ні следчы з такім прозвішчам не працуе. Два дні мы з сынам шукалі Алеся.

Спачатку, як нам параілі ў КДБ, паехалі на Акрэсціна. Там не знайшлі. Затым выправіліся ў Жодзіна, але і там пошукі былі безвыніковымі. Тады напісалі заяву ў міліцыю, што знік чалавек. І толькі пасля гэтага ўчастковы ўвечары патэлефанаваў і сказаў, што хутчэй за ўсё Алеся трымаюць у КДБ, паколькі ў міліцэйскіх спісах яго няма.

Наступным днём у КДБ нас зноў развярнулі: “Вы што?! У нас сур’ёзная арганізацыя. Вам жа кажуць, што няма яго ў нас і следчага такога тут ніколі не было”. А на наступны дзень прызналі, што і Алесь быў там ад самага пачатку, і следчы гэты працуе... Так што лекі мы перадалі.

Самога Алеся я не бачыла і ніводнага ліста не атрымала. Я ўпэўнена, што муж мне піша, але нічога не выпускаюць. Пэўна, што і яму не перадалі ніводнага ліста. Чаму? Каб зламаць, каб выбіць патрэбныя ім паказанні? Чаму ж яшчэ?”

Ці паўплываюць рашэнні Еўрапарламента на сітуацыю з палітвязнямі? Ці выканаюць улады патрабаванні Еўропы, у тым ліку -- тэрмінова адпусціць арыштаваных за ўдзел у выбарчай кампаніі? Чакаць адказу давядзецца нядоўга. А пакуль у КДБ чэргі. Адны гадзінамі сядзяць у прыёмным пакойчыку ў спадзяванні на спатканне, іншыя -- каб перадаць перадачу.

Апошнія навіны

слухаць Радыё рацыя Міжнародная федэрацыя правоў чалавека Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка КАМУНІКАТ Грамадзкі вэб-архіў ВЫТОКІ Антидискриминационный центр АДЦ 'Мемориал' Prava-BY.info Беларускі Праўны Партал Межрегиональная правозащитная группа - Воронеж/Черноземье
Московская Хельсинкская группа
Молодежное Правозащитное Движение
amnesty international