Тыдзень выбарчай кампаніі: падзеі і абагульненні

2008 2008-08-16T19:02:38+0300 1970-01-01T03:00:00+0300 be Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»
Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»

Галоўнай падзеяй бягучага тыдня стала завяршэнне фармавання ўчастковых выбарчых камісій. Як паказалі вынікі, працаваць у камісіях будуць толькі асобныя прадстаўнікі дэмакратычных партыяў і грамадскіх аб’яднанняў.  

Наступнай тэндэнцыяй тыдня стаў яшчэ больш актыўны “піяр” праўладных кандыдытатаў у дзяржаўных СМІ, якія не саромеюцца – у парушэнне выбарчага заканадаўства – ужо на гэтым этапе выбараў даваць перадвыбарныя абяцанні. Прэтэндэнты ў кандыдаты, асабліва дзеючыя дэпутаты, быццам “прачнуліся” пасля доўгай, 4-гадовай, спячкі і раптам успомнілі пра сваіх выбаршчыкаў. Дакладней, вырашылі, што прыйшла пара “карміць” людей чарговай порцыяй абяцанняў.  

А вось так званая “самадзейнасць” – вылучэнне без узгаднення з уладамі, што на самой справе з’яўляецца выяўленнем палітычнай волі грамадзяніна, не толькі не выклікае захаплення (а павінна была б – нарэшце, навідавоку палітычная актыўнасць, да якой заклікаюць улады!), але і прыводзіць да звальнення добрасумленных працаўнікоў...

Збор подпісаў за прэтэндэнтаў “ад улады” значна адрозніваўся ад аналагічнага працэсу, у якім задзейнічаныя  дэмакратычныя і незалежныя прэтэндэнты.

ТЭНДЭНЦЫІ Ў ФАРМАВАННІ ЎЧАСТКОВЫХ КАМІСІЯЎ

… неўключэнне партыйных прэтэндэнтаў

На працягу тыдня па ўсёй краіне адбыліся паседжанні раённых выканаўчых камітэтаў, на якіх былі сфармаваныя 6 485 участковых камісіяў, агульная колькасць сяброў якіх склала 69.845 чалавек. Палітычныя партыі вылучылі 1 237 сваіх прэтэндэнтаў. З апазіцыйных партыяў найбольшую колькасць вылучлыла Партыя камуністаў Беларуская – 425 чалавек, Аб’яднаная грамадзянская партыя – 344, Партыя БНФ – 201, Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада) – 70. Пры гэтым Кааліцыя аб’яднанных дэмакратычных сілаў (АДС) заявіла, што ўключэнне яе прадстаўнікоў у камісіі з’яўляецца адной з умоваў прызнання, а ў некаторых рэгіёнах -- і далейшага ўдзелу выбарчай кампаніі. Між тым, ў склад камісіяў былі ўключаныя адзінкавыя прэтэндэнты: 29 прадстаўнікоў Партыі камуністаў Беларускай (ПКБ), 7 — Аб’яднанай грамадзянскай партыі (АГП), 4 — Партыі БНФ, БСДП (Г) - 3 чалавекі. Яшчэ 4 прадстаўнікі ад Грамадскага аб'яднання БНФ “Адраджэнне” ўключаныя ў склад участковых камісіяў (прадстаўнікоў прадзяржаўных грамадскіх арганізацый -- 9 тысяч 28 чалавек).

… “клінічны” ўхіл

З 43 сяброў Партыі камуністаў Беларускай, вылучаных у склад участковых камісіяў па Коласаўскай выбарчай акрузе № 106 Менску, рашэннем адміністрацыі Савецкага раёна уключаны ў склад УК толькі 3 чалавекі. І ўсе – на закрытыя участкі: участак № 495 – Гарадская інфекцыйная клінічная бальніца, участак № 500 – Ваенны шпіталь, участак № 505 – Шпіталь МУС.

У тым жа раёне кіраўнік ініцыятыўнай групы Вінцука Вячоркі (107-ая акруга) зацверджана ў склад участаковай камісіі ўчастку, які знаходзіцца ў супрацьтуберкулёзным дыспансэры і налічвае ўсяго 60 выбаршчыкаў. 

…рэжым сакрэтнасці

У большасці рэгіёнаў Беларусі на паседжанні выканкамаў па стварэнні ўчастковых камісіяў назіральнікаў не дапусцілі.

Назіральніку Ўладзіміру Паклонскаму ў Нясвіжскім райвыканкаме адмовіліся прадставіць інфармацыю пра дату і час правядзення паседжання выканкама па фармаванні ўчастковых выбарчых камісій. Як ён даведаўся пазней, паседжанне Нясвіжскага райвыканкама прайшло 12 жніўня.   

Не быў праінфармаваны пра дату, месца і час правядзення паседжання Слуцкага райвыканкама і назіральнік Віталь Амяльковіч. Больш за тое, знаходзячыся 12 жніўня ў будынку Слуцкага райвыканкама і даведаўшыся, што ў адным з яго памяшканняў праводзіцца паседжанне райвыканкама, ён папрасіў паведаміць яму нумар памяшкання, але ў гэтым яму было адмоўлена.

Назіральніка Казіміра Кавецкага, які прыйшоў у Салігорскі райвыканкам, на паседжанне выканкама не дапусцілі. Пры гэтым адмовіліся праставіць кнігу заўваг і прапаноў, у якой ён хацеў напісаць скаргу на незаконныя дзеянні службовых асобаў райвыканкама.

Падчас паседжання Капыльскага райвыканкама назіральнік Віктар Дашкевіч папрасіў азнаёміцца з пратаколамі або заявамі аб вылучэнні ў склад участковых камісій. У гэтым яму было адмоўлена, а паседжанне завершанае.

Прыкладна праз 15 хвілін пасля пачатку паседжання Клецкага райвыканкама назіральнік Алег Нікулін папрасіў прадставіць яму магчымасць азнаёміцца з пратаколамі і заявамі аб вылучэнні ў склад участковых выбарчых камісій. Рэакцыя членаў выканкама была даволі цікавай - паседжанне было абвешчана закрытым, і назіральніка выдалілі.

…ціск на вылучэнцаў

Спіс прадстаўнікоў ва ўчастковыя камісіі па 97-ай Кастрычніцкай акрузе ад Партыі БНФ быў пададзены ў адміністрацыю Кастрычніцкага раёна 7-га жніўня ў першай палове дня. Ужо ўвечары таго ж дня двум чалавекам з гэтага спісу адтуль патэлефанавалі, удакладнілі, ці сапраўды яны прэтэндуюць на ўключэнне ў камісіі, і запрасілі прыйсці ў адміністрацыю.

Па 99-ай Паўднёва-Заходняй выбарчай акрузе спіс прадстаўнікоў ад Партыі БНФ ва ўчастковыя камісіі быў пададзены ў раённую адміністрацыю 7-га жніўня ў другой палове дня, а зранку 8-га жніўня некаторым з іх ужо патэлефанавалі з прапановамі адмовіцца ад сяброўства ва ўчастковых камісіях і запрашэннем на размову. Ціск аказваўся з боку адміністрацыяў працоўных калектываў і навучальных установаў.

 Перад студэнтам, які вылучыў сваю кандыдатуру ў камісію аднаго з участкаў па 99-ай Паўднёва-Заходняй выбарчай акрузе, кіраўніцтвам ВНУ выбар быў пастаўлены літаральна так: ці камісія – ці навучанне.

Супрацоўнік шарыкападшыпнікавага заводу за вылучэнне сваёй кандыдатуры ў  камісію быў пазбаўлены прэміі (350 тыс.), пры гэтым кіраўніцтва заводу таксама  адкрыта заявіла пра сапраўдную матывацыю гэтага пазбаўлення. Больш за тое, супрацоўнік быў накіраваны збіраць подпісы за праўладнага прэтэндэнта ў кандыдаты, у ініцыятыўную групу якога рабочых (у тым ліку і яго) запісвалі без асаблівага жадання і ўзгаднення.

ЗВАЛЬНЕННЕ ЗА ВЫЛУЧЭННЕ ПРЭТЭНДЭНТАМ У КАНДЫДАТЫ  

Не даравалі органы ўнутраных справаў Віцебшчыны “самадзейнасці” аднаму з лепшых участковых, капітану міліцыі Андрэю Левінаву, які вырашыў вылучацца па Віцебскай-Чыгуначнай выбарчай акрузе № 19. 12 жніўня абласное кіраўніцтва азнаёміла капітана Левінава з рашэннем начальніка УУС Віцебскага аблвыканкама палкоўніка міліцыі Фармагея аб звальненні з органаў унутраных спраў. Больш таго, капітану Левінаву пагражаюць узбуджэннем крымінальнай справы. Прычына пагроз відавочная - ва ўчастковым Левінаве бачаць рэальнага суперніка кандыдату ад улады, цяперашняму дэпутату Сяргею Сямашку. Адзначым, што узбуджэнне крымінальнай справы (нават калі суда не будзе) дае акруговай камісіі магчымасць адмовіць капітану Левінаву ў рэгістрацыі кандыдатам. 

ПРЭТЭНДЭНТЫ Ў КАНДЫДАТЫ ПАД ПІЛЬНЫМ ВОКАМ СПЕЦСЛУЖБАЎ

У Бабруйску прэтэндэнтку ў кандыдаты Алену Мядзведзеву 12 жніўня выклікалі ў КДБ па справе выбухаў у Менску. З ёй размаўлялі  падпалкоўнік Алег Ахрэменка і намеснік начальніка Бабруйскага КДБ Сяргей Землякоў. Жанчыне паказвалі карцінкі, фотаробаты, на якіх намаляваны мужчыны, потым пацікавіліся, ці ўмее яна страляць, бо муж у яе –  ваенны. Спадарыня Мядзвезева ў дзень, калі адбыліся выбухі ў Менску, была ў Маскве. Пад час размовы супрацоўнікі КДБ распавялі Алене Мядзведзевай, што атрымалі “палажэнне па выбухах” і мусяць праверыць усіх мясцовых “апазіцыянераў”.

Раніцай 15 жніўня да Юрыя Карэтнікава, прэтэндэнта ў кандыдаты  па Паўднёва-Заходняй акрузе № 99, на кватэру наведаўся перупаўнаважаны крымінальнага вышуку Маскоўскага раёна Менску і цікавіўся, дзе той знаходзіўся 3-4 ліпеня і якую інфармацыю ведае наконт выбуху ў Менску, зняў адбіткі пальцаў і ўзяў аналіз сліны. На працягу выбарчай кампаніі ў Карэтнікава ўжо 10-ы раз здымаюць адбіткі пальцаў і 2-гі раз бяруць
аналіз сліны. Нагадаем, што Ю. Карэтнікаў быў затрыманы 16 ліпеня падчас расследаванняў крымінальнай справы па факце выбуху ў Менску і
ўтрымліваўся ў следчым ізалятары КДБ. Ён змог даказаць, што не мае дачынення да выбуху: з 29 чэрвеня па 6 ліпеня знаходзіўся за межамі
Беларусі.

ДАТЭРМІНОВАЯ АГІТАЦЫЯ ПРАЦЯГВАЕЦЦА  

...у дзяржаўных СМІ  

Віцебская гарадская газета "Витьбичи" (№ 92 ад 12.08.2008) апублікавала артыкул пра Аляксандра Ласякіна, які прапаноўваецца для вылучэння кандыдатам у дэпутаты Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па Віцебскай-Кастрычніцкай выбарчай акрузе №20. Ужо сам назоў артыкула: "Усё зробім, якая гутарка!", ёсць ні што іншае, як перадвыбарнае абяцанне Аляксандра Ласякіна. 

Датэрміновая агітацыя ў СМІ вядзецца ў Оршы, Баранавічах, Барысаве, Магілёве, Гародні і іншых гарадах.  

...на прадпрыемствах  

У Гародні на заводзе карданных валаў за прахадной вывешаныя каляровыя плакаты прэтэндэнта на дэпутацкі мандат Сяргея Маскевіча, які збіраецца балатавацца па Гарадзенскай цэнтральнай акрузе № 50 і з’яўляецца на сённяшні дзень дэпутатам Палаты прадстаўнікоў. Плакаты заклікаюць выбаршчыкаў прагаласаваць менавіта за Маскевіча і змяшчаюць яго каляровае фота і біяграфічныя звесткі.   

...на выязных прыёмах грамадзянаў  

Сяргей Сямашка, які вылучаецца па Віцебскай-Чыгуначнай выбарчай акрузе №19,  праводзіць перадвыбарную агітацыю, карыстаючыся мандатам дэпутата Палаты прадстаўнікоў трэцяга склікання. Маючы дэпутацкую прыёмную, ён арганізоўвае так званыя выязныя прыёмы грамадзянаў: 12 жніўня - у памяшканні Віцебскага філіяла №2 ААТ "Белсувязьстрой", 13 жніўня - у памяшканні ЖРЭТ Чыгуначнага раёна г.Віцебску, 18 жніўня - у памяшканні гімназіі №6, 19 жніўня - у памяшканні сярэдняй школы №7, 20 жніўня - у памяшканні сярэдняй школы №8. Такой актыўнасці С.А. Сямашка не праяўляў з 2004 года. 

Датэрміновая агітацыя – ўсяго толькі “збор і распраўсюд інфармацыі”?  

Назіральнік з Баранавічаў Карней Пятровіч падаў запыт аб парушэнні выбарчага заканадаўства газетай “Наш край”, якая ў падтрымку дзеючага дэпутата Палаты прадстаўнікоў А.Ваньковіча (вылучаецца па Баранавіцкай-Заходняй выбарчай акрузе № 5) ужо надрукавала некалькі артыкулаў (за 26.07.08 і 31.07.08). Старшыня акруговай выбарчай камісіі А.Русенчык адказаў, что згодна з Законам РБ “Аб друку і іншых сродках масавай інфармацыі”, “журналісты маюць права збіраць і распаўсюджваць інфармацыю, а цэнзура СМІ не дапускаецца”. Старшыня камісіі выказаў упэўненасць, што газета “Наш край” не парушыла Выбарчага кодэкса, а надрукаваныя матэрыялы агітацыйнымі не лічацца. 

...Але “збіраць і распаўсюджваць...” можна толькі пра “праўладных” кандыдатаў!  

А вось калі у недзяржаўнай газеце "Барысаўскія навіны" за 5 жніўня было апублікавана інтэрв'ю з яе рэдактарам Анатолем Букасам, сакратар акруговай выбарчай камісіі па Барысаўскай гарадской выбарчай акрузе №63 Таццяна Стасава па тэлефоне запатрабавала тлумачэнняў у сувязі з гэтай публікацыяй. Таццяна Стасава папярэдзіла, што акруговая камісія накіруе ліст у Назіральны савет па выкананні выбарчага заканадаўства ў сродках масавай інфармацыі пры Цэнтральнай выбарчай камісіі. Па яе меркаванні, інтэрв'ю з патэнцыйным кандыдатам у дэпутаты, апублікаванае ў "Барысаўскіх навінах", з’яўляецца датэрміновай агітацыяй. 

Атрымоўваецца цікавая сітуацыя: права на збор і распаўсюджванне інфармацыі дзейнічае толькі на “патрэбынх” кандыдатаў?  

АДМІНІСТРАТЫЎНЫ РЭСУРС ПАДЧАС ЗБОРУ ПОДПІСАЎ

Прэтэндэнтам ад улады ў зборы подпісаў актыўна дапамагалі кіраўнікі навучальных установаў. Педагогі далучыліся да шырокамасштабнай кампаніі па запаўненні падпісных лістоў у падтрымку намесніка генеральнага дырэктара па працы з персаналам НВА "Інтэграл" А. М. Казлова, што разгарнулася ў 97-ай Кастрычніцкай акрузе Менску. У Каледжы электронікі № 76, дырэктарам якога з'яўляецца В. М. Хасін, подпісы за названага прэтэндэнта збіраліся прымусова ў працоўны час. Тое ж адбывалася і ў СШ № 71, кіраўніцтва якой загадала сваім падначаленым з'яўляцца на працу з пашпартамі. 
 
У СШ № 54, якая знаходзіцца на тэрыторыі Свіслацкай акругі ў Менску, сацыяльны педагог школы па тэлефоне ў даволі агрэсіўнай форме аддавала распараджэнні аб забароне ставіць подпісы за прадстаўнікоў АДС, асабліва за прэтэндэнта А. Дабравольскага. А ў СШ № 152, якая таксама адносіцца да гэтай выбарчай акругі, маладых настаўнікаў прымушалі збіраць подпісы за прэтэндэнтку Мазуркевіч Галіну Аляксееўну.

“Праваабаронцы за свабодныя выбары”

Апошнія навіны

слухаць Радыё рацыя Міжнародная федэрацыя правоў чалавека Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка КАМУНІКАТ Грамадзкі вэб-архіў ВЫТОКІ Антидискриминационный центр АДЦ 'Мемориал' Prava-BY.info Беларускі Праўны Партал Межрегиональная правозащитная группа - Воронеж/Черноземье
Московская Хельсинкская группа
Молодежное Правозащитное Движение
amnesty international